چالش خام فروشی و بسته های حجیم صادراتی

نبود پالایشگاه برای گیاهان دارویی و صادرات حجمی این محصولات، عدم نیازسنجی در بازارهای هدف، نگرانی از گران شدن سیب‌زمینی پس از اعلام آزاد شدن صادرات این محصول، مشکل ممنوعیت صادرات آب پنیر و... از جمله موضوعاتی بود که توسط فعالان بخش خصوصی حاضر مطرح شد.

همچنین در بخشی از این نشست، نتایج مطالعاتی با موضوع «راهکارهای توسعه صادرات زعفران ایران- فاز دوم: برنامه عملیاتی بازاریابی» توسط علیرضا حدادیان، عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی ارائه شد و اعضای حاضر در جلسه پیرامون این گزارش به بحث و اظهار نظر پرداختند.

علی شریعتی‌مقدم رئیس این کمیسیون در ابتدای این جلسه گفت: چند روز پیش جلسه‌ای در مجلس شورای اسلامی و با اعضای کمیسیون کشاورزی مجلس پیرامون بحث تعهدنامه ارزی و مشکلات آن برای بخش صادرات محصولات کشاورزی داشتیم. در جلسه مذکور که مصادف با ارائه لایحه بودجه به مجلس بود؛ دکتر نوبخت رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور عنوان کردند که با توجه به ظرفیت خوب صادراتی محصول زعفران، در این باره پیشنهادات خود را ارائه کرده و متقابلا وی برای کمک به این بحث در بودجه، ما را یاری کند.

 وی در ادامه با بیان اینکه در حال حاضر تعهدنامه ارزی برای صادرات یک چالش اساسی به شمار می‌آید، ادامه داد: با توجه به ظرفیت خوبی که در بخش صادرات محصولات کشاورزی وجود دارد؛ باید برنامه‌ریزی‌های موثری در جهت رفع موانع موجود انجام پذیرد.

اجرایی کردن شروط ممنوعیت صادرات دشوار است

محمود بازاری، مدیرکل دفتر هماهنگی صادرات محصولات کشاورزی و صنایع تبدیلی سازمان توسعه و تجارت ایران نیز با بیان اینکه در برنامه ششم توسعه احکامی که ما را به اهداف خود نزدیکتر کند، مورد غفلت واقع شده است، بیان کرد: ما در عراق در 8 ماهه ابتدایی سال شاهد 60 درصد افزایش صادرات نسبت به دوره مشابه سال گذشته بودیم.

وی در خصوص ممنوعیت‌های صادراتی، گفت: این مساله از 4 برنامه 5 ساله در احکام برنامه‌ها وجود داشته است. ممنوعیت صادرات در احکام دائمی ماده 23 پیش‌بینی شده و ضوابط آن نیز بسیار سخت است و شروطی نیز مقرر شده که اجرایی کردن این شروط کار سختی است.

بازاری خاطرنشان کرد: ما به عنوان سازمان توسعه و تجارت تلاش می‌کنیم که محدودیت‌هایی که بر سر راه صادرکننده برای صادرات وجود دارد را رفع کنیم. وی ادامه داد: تراز تجاری یکی از راه‌حل‌های شرایط کنونی است که باید از محل واردات انجام شود و ما بر این امر به صورت کلان پیگیر خواهیم بود.

وی در خصوص نبود پالایشگاه برای گیاهان دارویی، گفت: از سال‌ها پیش به دنبال وارد کردن تجیهزات از چین بودیم که در این زمینه پیشنهاد بودجه‌ای خاص داشتیم و به سرانجام نرسید. در حال حاضر در بخش صنعت و کشاورزی در احکام بودجه این ردیف ها وجود دارد اما استفاده هدفمندی در این راستا از آن نشده است. به نظر من برای خروجی این جلسه این مساله را در نظر بگیریم و پیشنهاد آن را به سازمان برنامه و بودجه نیز تقدیم کنیم که یک ردیف بودجه خاص برای آن در نظر بگیرند. از طرفی، ردیف مشخصی برای اینکه بتوانیم خطوط بسته بندی محصولات کشاورزی را برای صادرات و یا برای داخل کشور در مسیر هدفمند تجهیز کنیم نداریم که باید پیگیری شود.

بازاری تاکید کرد: رفع ممنوعیت صادرات سیب زمینی با کنترل انجام شده و به محض اینکه این سخن بیان شد در برخی از شهرستان‌ها این محصول با حدود 400 تومان افزایش قیمت همراه شد.

وی در خصوص ممنوعیت اصلاح قیمت‌های پایه، خاطرنشان کرد: ما در همین هفته قیمت اقلام لبنی را اصلاح کردیم و در هفته گذشته این اقدام را برای کالای زعفران انجام داده ایم.

صادارت 170 تن زعفران در 8 ماهه سال جاری

در ادامه، شاهرخ شجری، مدیرکل دفتر توسعه صادرات وزارت جهادکشاورزی، تصریح کرد: اگر آمار صادرات 8 ماهه محصولات کشاورزی در سال 97 را با 96 مقایسه کنیم؛ از لحاظ وزنی با رشد 15.74 درصد صادرات محصولات کشاورزی از 3 میلیون و 950 هزار تن به 4 میلیون و 575 هزار تن مواجه بوده‌ایم.

وی افزود: همچنین از لحاظ ارزشی 18.74 درصد صادرات محصولات کشاورزی از 3 میلیارد و 844 میلیون دلار به 4 میلیارد و 564 میلیون دلار افزایش پیدا کرده است.

مدیرکل دفتر توسعه صادرات وزارت جهادکشاورزی تصریح کرد: واردات هم در حقیقت با یک روند کاهشی مواجه بوده، یعنی از نظر وزنی 1.26 درصد و 6.94 درصد از نظر ارزشی شاهد کاهش واردات در طول این دوره مشابه بودیم. رشد وزنی و ارزشی و کاهش وزنی و ارزشی واردات باعث شده که تراز بازرگانی در بخش کشاورزی بهبود پیدا کند، یعنی از لحاظ وزنی تراز تجاری 8.7 درصد و از نظر ارزشی 35.13 درصد بهبود پیدا کرده است.

شجری با بیان اینکه ما در 8 ماهه سال جاری 170 تن صادرات زعفران به ارزش 252.4 میلیون دلار داشته‌ایم، تاکید کرد: این رقم در مقایسه با 8 ماهه ابتدایی سال گذشته از نظر وزنی 36 درصد و از نظر ارزشی 44 درصد رشد داشته است.

وی خاطرنشان کرد: ما زیرساخت‌ و بسترهای لازم برای صادرات محصولات کشاورزی نداریم، زیرا محصولات کشاورزی ماهیتا متفاوت با کالاهای دیگر هستند و عمده‌ترین آن‌ها فساد پذیر و حجیم است و این باعث می‌شود که هزینه‌های حمل و نقل در مقایسه با محصولات بخش‌های دیگر رقم عمده‌ای را به خود اختصاص دهد.

مدیرکل دفتر توسعه صادرات وزارت جهادکشاورزی ادامه داد: ما در کل کشور برای اینکه محصولات خود را به صورت سالم به کشورهای هدف منتقل کنیم، نیاز به تعداد کافی و لازم کانتینرهای یخچال‌دار داریم که در کل تعداد این کانتینرها به 350 عدد هم نمی‌رسد.

وی صادرات مواد خام را یکی از مشکلات صادرات در بخش کشاورزی دانست وگفت: در سال گذشته 5 درصد از صادرات محصولات سیب‌زمینی به صورت فرآوری انجام شده و این 5 درصد دقیقا معادل 95 درصد سیب‌زمینی خامی که صادر شده ارزآوری داشته است.

مدیرکل دفتر توسعه صادرات وزارت جهادکشاورزی اضافه کرد: باید به سمت صادرات محصولات فرآوری و با ارزش گام برداریم، باید تلاش کنیم صادرات خود را از حالت حجیم به بسته‌های کوچک تغییر دهیم و این تکنولوژی بسته‌بندی را تغییر دهیم تا بتوانیم از این طریق ارزآوری بیشتری برای کشور ایجاد کنیم.

وی افزود:  از مشکلات دیگری که وجود دارد این است که عمده صادرکنندگان ما اطلاعات و آگاهی لازم از دستورالعمل‌ها و عملکرد با قوانین و مقررات کشورهای هدف برای اینکه چگونه از مزایای آن‌ها استفاده کنند، ندارند.

شجری در خصوص راهکارهای توسعه صادرات، اظهار کرد: یکی از مشکلات عمده صادرات محصولات کشاورزی ایران، ساختار عرضه محوری است، یعنی هرگاه که یک مازادی در رابطه با محصولات کشاوزی داریم به گونه ای عمل می‌کنیم که این مازاد را به صورت صادرات خارج کنیم، اما کشورهای هدف منتظر این مازاد نیستند، ما باید به سمت تقاضامحوری صادرات گام برداریم.