اتفاق نظر برای احترام به افکار نو

حضور استاندار جدید در خراسان رضوی که سابقه مدیریت در بخش خصوصی را در کارنامه دارد احتمالا در این اتفاق نظر موثر بوده است و حالا طرح «مثلث توسعه اقتصادی» آقای رزم حسینی که قبلا در استان کرمان اجرا شده و گویا جواب داده است، جزو کلمات کلیدی است که خانم علیرضایی بارها از آن استفاده می کند. مزیت های آن را شرح می دهد و اینطور به نظر می رسد که این طرح گمشده سازمان صمت و اقتصاد استان بوده و با پیدا شدنش همه چیز روبه بهبودی است.

سوال کلیدی اما این است که تاکنون چه مانعی بر سر راه نگاه احترام آمیز به افکار نو و تلاش برای استفاده از همه ظرفیت ها بوده است؟ در حالی‌که کشور ما مدتها درگیر مشکلات اقتصادی است و رهبر انقلاب چند سال است که در نامگذاری شعار سال روی موضوعات اقتصادی و لزوم حمایت از تولید داخلی تمرکز کرده اند و سال 87 را به نام «نوآوری و شکوفایی»، سال 90 را به نام «جهاد اقتصادی»، سال 91 را  به نام «تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه‌ی ایرانی» و سال 97 را به نام «اقتصاد مقاومتی: تولید ـ اشتغال» نامگذاری کرده اند، چرا مسولان خراسانی هماهنگ نبوده و درباره بدیهیات اتفاق نظر نداشته و یا حداقل دارای اختلاف بوده اند؟

انتقاد از رسانه های داخلی و خارجی که به تحریک بازار و التهاب آفرینی دامن می زنند بخش دیگری از صحبت های خانم علیرضایی در پاسخ به چرایی تلاطم بازار است. تلاطمی که ریشه اصلی آن به عقیده صاحب نظران و حتی مردم عادی در ساختار کلان اقتصاد کشور و تصمیمات و سیاست گذاری های دولت مرکزی است، اما رئیس سازمان صمت خراسان رضوی را به سمت متهم کردن رسانه ها و گره زدن تحریم ها سوق می دهد. شائبه ای که به نظر می رسد خانم رئیس را از مقام ریاست یک سازمان مجری محلی که دخالتی در سیاست گذاری های کلان ندارد و صرفا مجری دستورات است به سمت نشستن درجایگاه سیاستگذار رهنمون شده است. اتفاقی که درباره طرح مثلث اقتصادی نیز تکرار می شود و خانم علیرضایی در حالیکه ابعاد این طرح هنوز به جزئیات تشریح نشده و برای اهالی اقتصاد -و حتی احتمالا طراحان- هم هنوز روشن نیست که با وجود مشکلات کلان کشور، معین های اقتصادی دقیقا چگونه قرار است با سایر ذینفعان به هماهنگی برسند و اوضاع را سامان بخشند، به تشریح مزایای این طرح می پردازد و از نقش فعال اما مبهم سازمان صمت در اجرای آن می گوید. طرحی که حتی یک سند بالا دستی هم نیست و نسبت آن با سند آمایش سرزمین که با صرف وقت و هزینه های بسیار برای مناطق مخلتف تهیه و تدوین شده است مشخص نیست.

 علیرضایی درباره مختصات  طرح مثلث توسعه اقتصادی می‌گوید: به طور کلی پیش از اجرای هر برنامه‌ای چند برنامه قبلی کشور تلویحا مورد نقد قرار می‌گیرد. یکی از این مسائل این است که آیا هر وقت سخن از ایجاد اشتغال می‌شود، منظور پرداخت وام است؟ از زمان آغاز طرح توسعه بنگاه‌های کوچک اقتصادی، هر طرح اشتغال‌زایی مساوی با تسهیلات بوده است. رویکرد متفاوت مثلث توسعه اقتصادی در استان، این است که اهمیت ایده‌های کارآفرینی و کارآفرینان از تسهیلات بیشتر است. البته این به معنای کم‌اهمیتی تسهیلات نیست. در واقع سناریو باید از جایی آغاز شود که بدانیم چه پروژه‌ای با چه اهدافی آغاز خواهد شد و تسهیل‌گران این اهداف نیز چه کسانی هستند.

وی ادامه می‌دهد: مساله دیگری که در این طرح سعی شده رفع اشکال از آن صورت گیرد، این است که پیش‌تر، در اکثر پروژه‌ها و رویه‌ها، همه توان حاکمیت در پیشبرد طرح‌ها بکار گرفته نمی‌شد و تفرق آرا وجود داشت اما در مثلث توسعه اقتصادی تلاش شده از بخشی‌نگری و اختلاف نظرها بین گروه‌ها و افکار مختلف جلوگیری شود.

علیرضایی به چگونگی فراهم‌آوری امکانات برای پیشبرد یک پروژه به عنوان سومین ویژگی مثلث توسعه استان اشاره می‌کند و می‌افزاید: تقریبا امروز در استان همه به این توافق رسیده‌اند که برای ایجاد اشتغال باید به افکار نو احترام گذاشت؛ در کنار یکدیگر هستیم و تلاش می‌کنیم از بسترها و ظرفیت‌های موجود به نفع پیشبرد پروژه‌ها استفاده کنیم.

نقش سازمان صنعت در مثلث توسعه چیست؟

 وی به تشریح نقش این سازمان در طرح مثلث توسعه اقتصادی می‌پردازد و می‌گوید: این سازمان در 2 حوزه نقش‌آفرین است؛ یک مورد آن تامین مواد اولیه است که عمدتا مربوط به نظارت بر واردات می‌شود و موضوع دیگر رفع موانع تولید است که این مساله در ستاد تسهیل و رفع موانع تولید استان پیگیری می‌شود.

علیرضایی با اشاره به برنامه‌های بالادستی وزارتخانه و نحوه همسو کردن آن با طرح مثلث توسعه اقتصادی در استان تصریح می‌کند: امسال 7 رویکرد در برنامه اقتصاد مقاومتی استان براساس اولویت‌های بالادستی برگزیدیم. یکی از مبنایی‌ترین این موارد، رشد سرمایه‌گذاری براساس توسعه منطقه‌ای بوده است. در واقع به همان تناسبی که پروژه‌های معین‌های اقتصادی در استان تعریف شد، در توسعه منطقه‌ای استان رشد سرمایه‌گذاری مورد توجه قرار گرفت و در این راستا دو اقدام صورت گرفت؛ نخستین اقدام، تخصیص یارانه سود تسهیلات به پروژه‌های ایجادی در شهرستان‌های استان به میزان حدود 5 درصد بود. این یارانه تقسیم شهرستانی شد تا همه به صورت متوازن از این تسهیلات برخوردار شوند. دومین اقدام تامین مواد اولیه و ماشین‌آلات پروژه‌هاست که بروشوری برای آن تهیه شد مساله دیگر برگزاری مزایده‌های معدن بود که برای هر شهرستان به صورت جداگانه و براساس نوع ماده معدنی اعلام شد.

همیشه می گویند که 50 درصد صنایع تعطیل و نیمه تعطیل اند

علیرضایی درباره ادعای بخش خصوصی مبنی بر اینکه 50 درصد از صنایع استان غیرفعال و نیمه تعطیل است، اظهار می‌کند:  من 5 سال است که رئیس سازمان هستم و همیشه شما اینجا می گویید که 50 درصد صنایع استان نیمه‌تعطیل است و یا زیر ظرفیت کار می‌کند، مساله‌ای است که همیشه و در دوران رونق و حال بیان شده است؛ اما بالاخره یک زمانی این ظرفیت‌ها ایجاد شده که امروز ادعای تعطیلی آن می‌شود. آن دوره‌ای که این صنایع ایجاد شده، چه زمانی بوده است؟  

علل نوسان قیمت‌ها در بازار

علیرضایی با اشاره به علل نوسانات قیمت‌ها در بازار عنوان می‌کند: برخی اوقات اتفاقات خاصی می‌افتد و قیمت‌ها دچار نوسانات زیادی می‌شود که برخی از این موارد زمینه اقتصادی دارد. به عنوان نمونه افزایش قیمت آرد که روی قیمت فرآورده‌های آردی مانند ماکارونی اثر گذاشت. برخی مسائل در شرایط ملتهب بیشتر تحریک می‌شود؛ مثلا در عید امسال التهابی در خصوص قیمت مرغ ایجاد شد. ما کشتار مرغ را با توجه به سقف مصرف سال‌های گذشته کنترل می‌کردیم و بیش از آن هم برای مصرف بازار در نظر گرفته شد. روز نخست 500 تن مرغ کشتار شد اما طی چند روز بعد، این رقم به 900 تن رسید و هنوز هم قیمت مرغ 14 هزارو 500 تومان به ازای هر کیلوگرم بود و مردم برای تهیه مرغ خود در صف انتظار بودند. از دیگر سو مرغ منجمد توزیع می‌شود.

نقش رسانه‌ها در گرانی‌ها

علیرضایی اظهار می‌کند: رسانه‌های خارجی تمرکز زیادی بر قیمت‌های بازار خصوصا در مورد اقلامی که برای مردم حیاتی است، دارند و این مساله را به تحریم‌ها نسبت می‌دهند. من این سخن را که «قیمت خرما یا پیاز چه ارتباطی به نرخ دلار دارد»  قبول دارم. بخشی از این التهاب‌ها ناشی از فضای رسانه‌ای است که از داخل و خارج در حال بزرگ شدن است. بخش دیگر این مساله ناشی از مشکل زنجیره‌های توزیع است. به عنوان نمونه پس از سیل، زنجیره تامین پیاز دچار مساله شد چون معمولا این محصول در اواخر زمستان و اوایل بهار از خوزستان تامین می‌شود. به جهت سیل بسیاری از محصولات کشاورزان آسیب دید و خودروهای حمل این محصول نیز درگیر سیل بود و در حال کمک‌رسانی به مناطق سیل‌زده بود؛ این مسائل روی قیمت پیاز اثرگذار بود.

شاخصی به نام پیاز

علیرضایی اضافه می‌کند: هر از چندی یک مساله برجسته می‌شود؛ تلاش ما هم این نیست که کسی قیمت را اعلام نکند اما تقاضا می‌کنیم از درست کردن حفره‌های بزرگ خبری در مورد یک کالا خودداری شود چون همین مساله جایگاه شاخص پیدا می‌کند. به عنوان نمونه قیمت نفت یا طلا شاخص اقتصادی محسوب می‌شود. در این شرایط به طور ناگهانی شاخص مطبوعاتی به نام پیاز ایجاد می‌شود در حالی که قیمت شاخص‌هایی مانند بنزین هیچ افزایشی نداشته است. بهتر است مردم پیش از خرید به سامانه 124 مراجعه کنند و از متوسط قیمت‌های کشور و استان در جریان باشند. 

افت 40 درصدی ظرفیت تولید خودرو

علیرضایی رویکرد دیگر برنامه اقتصاد مقاومتی استان براساس اسناد بالادستی را افزایش تولید عنوان می‌کند و می‌افزاید: در قالب این رویکرد تلاش داریم از ظرفیت‌های موجود بیشترین استفاده را داشته باشیم. طبیعتا در دوران تحریم در برخی ظرفیت‌ها دچار مشکل خواهیم شد؛ به عنوان نمونه ظرفیت تولید خودرو در کشور و استان تا 40 درصد افت داشته و تا این ظرفیت به روال قبل بازگردد، زمان خواهد برد. با این حال در چند سال اخیر ظرفیت‌های جدیدی ایجاد شده که مبتنی بر مواد اولیه داخلی است؛ یعنی پتانسیل حوزه معدن و صنایع معدنی. با ایجاد این ظرفیت طی 5 سال اخیر، ارزش تولیدات صنایع معدنی استان تنها در سال 97 به حدود 13 هزار میلیارد تومان می‌رسد که هنوز هم امکان رشد دارد.

تحریم‌ها بر کدام حوزه‌های صنعتی و معدنی استان اثر گذاشته؟

علیرضایی با اشاره به تحریم‌ها و اثر آن بر اقتصاد کشور و استان تصریح می‌کند: تحریم در چند حوزه بر ما اثرگذار است. یک مورد، در حوزه تامین مواد اولیه و قطعاتی است که از خارج، مخصوصا کشورهای پیشرفته وارد شده و یا تحت لیسانس تولید می‌شود. در این راستا تلاش می‌کنیم با کشورهایی که روابط خود را با ما حفظ کرده‌اند، رابطه داشته باشیم. هم‌اکنون خط تولید «هایما» در استان تولید و ثبت سفارش می‌شود که البته افت تولیدداشته‌ایم.

رئیس سازمان صنعت استان ادامه می‌دهد: پروژه‌های نیمه‌تمام نیز بخش دیگری است که از تحریم آسیب می‌بیند؛ پروژه‌هایی که بخشی از ماشین‌آلات مورد نیاز آن تامین شده و بخش دیگر باقی مانده است که نوسانات نرخ ارز بر آن اثر گذاشته است؛ یعنی توجیه اقتصادی پروژه تغییر کرده است. برای این منظور، با دستور استاندار بانک‌های استان تمهیداتی را برای تامین نقدینگی پروژه‌های نیمه‌تمام در نظر گرفته‌اند. همچنین دولت 7000 میلیارد تومان برای خودروسازها و قطعه‌سازان تخصیص داد که پیگر تخصیص بخش دوم آن به استان هستیم.