توصیه‌هایی به انبوه‌سازان مشهد

در حال حاضر کلانشهر مشهد دارای 1 میلیون و 200 هزار نفر حاشیه نشین در 8 پهنه و 64 محله است که با تصویب طرح جامع تمامی مناطق حاشیه شهر در داخل محدوده قرار گرفته‌اند و در حال حاضر شهروندان این مناطق از نظر مدیریت شهری، شهروند رسمی تلقی می‌شوند. این اقدامات حاکی از آن است که مدیریت شهری همواره در تلاش بوده در حوزه ساماندهی و بازآفرینی بافت حاشیه شهر پیشتاز باشد؛ به طوری که نهاد مدیریت شهری طی سال‌های اخیر با ارائه زمین و پروانه به بخش خصوصی، انبوه سازان را به نوسازی و بهسازی این بافت ترغیب کرده است؛ به طور مثال، هم اکنون در منطقه رسالت 81 در یک اقدام  قریب به 5 هزار واحد در حال ساخت است.

علاوه بر موارد فوق الذکر، باید به این مهم توجه داشت که مبحث کسری مسکن در کل کشور مطرح است و کلانشهر مشهد نیز مستثنی از این قاعده نیست، چنان که در حال حاضر10 الی 15 میلیون واحد کسری مسکن در کل کشور وجود دارد، لذا به هر میزان مسکن ساخته شود متقاضی برای آن وجود دارد. هر چند که پیش‌بینی می‌شود تا پایان سال شاهد افزایش چندان هزینه ساخت و ساز نباشیم اما نباید از این مهم غافل شد که هزینه ساخت و ساز تابع عوامل گوناگونی است که بعضا خارج از حیطه مدیریت شهری است؛ به طور مثال بهای پروانه، هر ساله بر مبنای ارزش منطقه‌ای و ماده 64 قانون مالیات‌های مستقیم محاسبه می‌شود و ماده مذکور سالانه ارزش معاملاتی را تغییر می‌دهد، لذا به انبوه‌سازان پیشنهاد می‌شود، قبل از سال نسبت به اخذ پروانه خود اقدام کنند تا مشمول افزایش هزینه پروانه‌های ساخت و ساز نشوند.

با این حال آن چه که مسلم است قیمت زمین در سال جاری نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیری داشته است و حتی در برخی موارد شاهد افزایش دو برابری قیمت زمین بوده‌ایم اما طی ماه‌های اخیر به دلیل کاهش قدرت خرید متقاضیان، تغییر معادلات جهانی و... تا حدودی قیمت زمین روند نزولی داشته است هر چند که بررسی‌ها حاکی از آن است که این مولفه تاثیر  مثبتی بر  معاملات حوزه مسکن نداشته و این بازار در شرایط فعلی در رکود به سر می‌برد و متقاضیان به امید کاهش قیمت، رغبت چندانی به خرید واحد مسکونی نشان نمی‌دهند. شرایط کنونی حوزه مسکن تا حدودی  انبوه‌سازان را به بازآفرینی در مناطق پیرامونی شهر ترغیب می‌کند. حال با عنایت به اینکه مناطق حاشیه شهر با کمبود سرانه‌های خدماتی، آموزشی، درمانی، بهداشتی و... مواجه هستند، به طوری که قریب به 2 میلیون نفر جمعیت کلانشهر مشهد در 26 هزار هکتار و بیش از 1 میلیون نفر نیز در 4 هزار هکتار سکونت دارند، اگر انبوه‌‎سازان بتوانند در مناطق حاشیه شهر و در دل پروژه‌های خود، کمبود سرانه‌ها را جبران کنند، شهرداری برای آنان مشوق‌هایی در نظر می‌گیرد؛ به طور مثال انبوه‌سازان در برخی موارد می‌توانند از تخفیف 100 درصدی اخذ پروانه برخوردار شوند.

در واقع، توجه به بافت‍‌‍های فرسوده و قدیمی و رفع ناپایداری آنها، به موضوعی جدی و محوری تبدیل شده به گونه‌ای که مدیریت شهری را به تکاپوی ساماندهی و بازآفرینی این بافت سوق داده است چنان که مشاوران براساس طرح‌های تفصیلی ملزم هستند کمبود سرانه‌ها را در این مناطق لحاظ کنند. شهرداری نیز به عنوان مجری طرح‌های تفصیلی قاعدتا نسبت به عمران و آبادانی محلات هدف اقدام خواهد کرد. در همین راستا مدیریت شهری به منظور بازآفرینی و ساماندهی بافت‌های فرسوده، سازمانی را تحت عنوان بازآفرینی شهری ایجاد کرده که این سازمان با کمک توسعه‌گرها، دفاتر تسهیلگری را در محلات راه‌اندازی کرده است؛ این دفاتر درصددند با مشارکت مردم نسبت به بازآفرینی محلات هدف اقدام کنند که این سیاست نیز با قدرت تمام و با هدف ارتقاء شرایط کیفی زندگی در سکونتگاه‌های حاشیه شهر از طریق ایمن‌سازی و مقاوم سازی ساختمان‌ها، توسعه و بهبود زیرساخت‌های شهری، تامین خدمات شهری مورد نیاز، تقویت نهادهای مدیریت محلی و دفاتر خدمات محله‌ای مردم نهاد در حال پیاده‌سازی است و قطعا حضور بخش خصوصی و انبوه‌سازان می‌تواند در این مسیر یاری‌گر مدیریت شهری باشد.

معاون شهرسازی و معماری شهرداری مشهد