اما جاذبه مشهد و خراسان رضوی تنها به گشتوگذار و زیارت و سیاحت ختم نمیشود. بسیاری از سرمایهگذاران اندوختههای خود را به این خطه میآورند تا از ظرفیت گردشگری این استان برای فعالیتهای اقتصادی خود استفاده کنند. همانطور که در این سالها، سرمایهگذاران ایرانی و خارجی بسیاری در مشهد و خراسان رضوی در این زمینه اقدام کردهاند.
64درصد سرمایهگذاری خارجی در گردشگری خراسان مربوط به افغانستانیهاست
به گفته احمد دیناری، معاون سرمایهگذاری اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی، بیشترین متقاضیان خارجی سرمایهگذاری در این استان از افغانستان و عراق هستند و بیش از 64درصد حجم سرمایهگذاری در حوزه گردشگری استان را اتباع افغانستان به خود اختصاص دادهاند.
فاضل خیاط، مدیر مرکز خدمات سرمایهگذاری خراسان رضوی هم میگوید: بیشتر سرمایهگذاری خارجی در حوزه گردشگری مربوط به افغانستان، عراق، هندوستان، پاکستان و اتباع کشورهای حوزه خلیج فارس است؛ البته اخیرا درخواستهایی هم از چین برای سرمایهگذاری در زمینه گردشگری مشهد، طرقبه و شاندیز مطرح شده که در حال بررسی تقاضای آنان هستیم.
اما نکته مهم اینکه، بخش زیادی از سرمایهگذاریها در حوزه گردشگری در تمام این سالها به سمتوسوی ایجاد مراکز اقامتی شامل هتل، هتلآپارتمان، خانههای بومگردی و... رفته و کمتر توجهی به دیگر ظرفیتهای گردشگری مشهد و خراسان رضوی شده است. در این میان، نقش دستگاههای مسئول و پژوهشگران و کارشناسان گردشگری برای سوق دادن سرمایهگذاران به سوی جاذبههای موجود و ظرفیتهای بالقوه بسیار مهم است.
سرمایهگذاری برای مراکز اقامتی دیگر جذابیت ندارد
به گفته هادی رفیعی، عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی خراسان رضوی، چند سالی است که سرمایهگذاری در حوزه اقامتی اشباع شده است؛ چنان که در شرایط فعلی، با توجه به شیوع کرونا و کاهش مسافران، مراکز اقامتی با 50 درصد یا کمتر از 50 درصد ظرفیت در حال فعالیتند. بنابراین، سرمایهگذاری در این حوزه جذابیت خاصی ندارد.
رفیعی به «دنیای اقتصاد» میگوید: حوزههای سرمایهگذاری گردشگری باید از تنوع بیشتری برخوردار باشند و باید در زمینههایی سرمایهگذاری کرد که تقاضا برای آن حوزه وجود دارد؛ اما بستر سرمایهگذاری برای آن مهیا نیست؛ مانند: انواع پارکها، شهربازیها و... . البته ناگفته نماند که سرمایهگذاری در این حوزهها باید متناسب با فرهنگ ایرانی و اسلامی و فرهنگ مذهبی گردشگران و زائران باشد.
البته دیناری دراینباره میگوید: در 2-3 سال اخیر، شاهد کاهش ایجاد واحدهای اقامتی در مشهد هستیم. آنچه مسلم است، در حال حاضر مشهد به سمت کسبوکارهای گردشگری محرک و مکمل مانند مراکز تفریحی و گردشگری، مجتمعهای گردشگری، دهکدههای سلامت، محیطها و پارکهای طبیعتگردی در حریم شهر و خارج از آن، محوطههای گردشگری و... حرکت میکند که این مجموعهها تلفیقی از مراکز اقامتی، تفریحی، گردشگری، فرهنگی با کاربریهای مختلفند.
خیاط هم به نکته جالبی در این زمینه اشاره میکند؛ او میگوید: هر چند تا حدودی موافقم که ظرفیت مراکز اقامتی اشباع شده؛ اما نباید از این مهم غافل شد که هنوز هم در ایام پیک سفرها نمیتوان هتل پنج ستارهای یافت که با برند ویژه بینالمللی فعالیت کند. لذا هنوز فرصت سرمایهگذاری برای ایجاد مراکز اقامتی که با استانداردهای بین المللی هتلینگ فعالیت کنند، وجود دارد.
کاهش انگیزه خارجیها
این را هم نباید فراموش کرد که در شرایط کنونی، سرمایهگذاری خارجی به طور عام و سرمایهگذاری حوزه گردشگری به طور خاص آسیبپذیر شدهاند؛ زیرا این حوزهها به شدت متاثر از سیاستهای کلان اقتصادی و سیاسی کشور و اتفاقات مختلف است.
به گفته رفیعی، تحریمها و رویکرد دولتها در حوزه سیاست خارجی و شرایط بغرنج اقتصادی بر انگیزه سرمایهگذاران خارجی تاثیر میگذارد و اگر روند سرمایهگذاری خارجی در کشور تنزل یابد، قطعا اثرات آن را در حوزه اقتصادی شاهد خواهیم بود؛ چنانکه کاهش روند جذب سرمایهگذاری خارجی، اشتغال، رشد اقتصادی و... را تحت تاثیر قرار خواهد داد؛ همانطور که در حال حاضر هم شاهد پیامدهای کاهش سرمایهگذاری خارجی در کشور هستیم.
الزامات معرفی فرصتها به سرمایهگذاران
اما همانطور که ظرفیتهای جذب سرمایه در حوزه گردشگری خراسان رضوی زیاد است، قطعا موانعی هم در مسیر سرمایهگذاری وجود دارد؛ موانعی که موجب دلسردی افراد برای اقدام در این حوزه میشود و اگر قرار است بیشترین بهره را از گردشگری در توسعه اقتصادی ببریم، لازم است برای رفع آن موانع، برنامهریزی و تلاش شود.
به گفته دیناری، مهمترین مانع برای سرمایهگذاری در حوزه گردشگری، فرآیندهای طولانی به ویژه استعلامهاست؛ برای مثال، برای سرمایهگذاری در خارج از حریم شهرها و روستا، باید از 9 دستگاه استعلام گرفت که معمولا اکثر پروژهها در آن زمان دچار مشکل میشوند و طولانیترین استعلامها هم مربوط به حوزه راهوشهرسازی، محیط زیست، امور اراضی و... است. پس از صدور موافقت اصولی برای پروژهها، یکسال فرصت است که پاسخ این استعلامها ارائه شود؛ اما متاسفانه با گذشت یکسال، پاسخ بعضی از این استعلامات داده نمیشود و پروژه به مشکل میخورد. وی خاطرنشان میکند: اگر این فرآیند کوتاه شود و این اقدامات در قالب پنجرهای واحد صورت گیرد، بخش زیادی از چالشهای سرمایهگذاری گردشگری در استان رفع میشود.
معاون سرمایهگذاری اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی تصریح میکند: نکته دیگر اینکه بسیاری از سرمایهگذاران، با حجم سرمایهگذاری کمتری ورود میکنند و شرایط بازار، نوسانات قیمت ارز و قیمت تجهیزات و مصالح سبب برهم خوردن معادلات مالیشان و تاخیر در پیشرفت فیزیکی پروژهها میشود و از آنجا که بانکها هم استقبالی از پرداخت تسهیلات ثابت به پروژههای در حال تکمیل و نیمهتمام نمیکنند، در نهایت پروژهها با چالش مواجه میشوند.
لزوم دور شدن از فرصتهای روتین سرمایهگذاری
رفیعی، عضو هیات علمی پژوهشکده گردشگری جهاد دانشگاهی خراسان رضوی هم معتقد است بهرغم همه اقداماتی که برای معرفی و شناساندن بسترهای جدید به سرمایهگذاران خارجی انجام شده، در این زمینه نواقصی وجود دارد. او میگوید: برای شناسایی فرصتهای جدید سرمایهگذاری باید کار حرفهای انجام شود؛ بهطوری که به جای نشان دادن فرصتهای روتین سرمایهگذاری که متضاد با تقاضای صنعت گردشگری است، آلبوم فرصتهای جدید در اختیار سرمایهگذاران قرار گیرد. بنابراین، تنوع در فرصتهای جدید سرمایهگذاری و ایدههای جدید، مقوله بسیار مهمی است. از طرفی، در معرفی فرصتها باید به این توجه کرد که تمامی بستههای سرمایهگذاری در راستای توسعه صنعت گردشگری و حل مسائل این حوزه باشد.
رفیعی با بیان اینکه صرف ورود سرمایهگذار خارجی به کشور را نمیتوان موفقیت دانست، تاکید میکند: سرمایهگذاران خارجی باید تکنولوژی را با خود بیاورند و موجب ارتقاء صنعت گردشگری ما شوند؛ اما بستههای پیشنهادی کنونی فاقد این مزیت بوده و با نواقص بسیاری همراه است. وی میافزاید: انتظار از دولت جدید، ایفای نقش نظارتی بر فرآیند جذب سرمایهگذار است. دولت نباید در این روند مداخلهای در امور بخش خصوصی داشته باشد. در واقع، سپردن کارها به بخش خصوصی، نظارت بر آنها و حمایت، بزرگترین کمکی است که دولت میتواند برای رونق صنعت گردشگری انجام دهد. دولت صرفا میتواند فضای سرمایهگذاری را با فراهم کردن بسترهای فیزیکی مانند احداث جاده، راه و ایجاد زیرساختها در ابعاد اقتصادی و سیاسی مهیا کند.
شناسایی و معرفی 130 فرصت سرمایهگذاری
دیناری، معاون سرمایهگذاری اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی درباره اقداماتی که برای شناسایی و معرفی فرصتهای سرمایهگذاری در این استان انجام شده، میگوید: آلبوم فرصتهای سرمایهگذاری در 3 بخش میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی در سال 1398 تهیه شده است و بر این اساس، 130 فرصت سرمایهگذاری در این استان شناسایی و به سرمایهگذاران معرفی شده است. این آلبوم به تفکیک شهرستانها برای فرمانداران و مرکز خدمات سرمایهگذاری ارسال شده است و سرمایهگذاران میتوانند آنها را بررسی و انتخاب کنند.
خیاط هم دراینباره میگوید: در خراسان رضوی بیش از 270 اثر تاریخی، فرهنگی، جاذبه طبیعی، مذهبی و 33 منطقه نمونه گردشگری بینالمللی، استانی و محلی وجود دارد؛ از جمله میتوان به وجود روستاهای هدف گردشگری و بومگردی، صنایع دستی (وجود 70 رشته صنایع دستی در استان که در 22 رشته آن دارای مزیت نسبی هستیم؛ مانند: تراش سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی در نیشابور، سنگتراشی و حکاکی روی سنگ در مشهد و...) به عنوان برخی جذابیتهای ویژه گردشگری استان اشاره کرد. بسیاری از اتباع افغانستان تمایل دارند با توجه به نزدیکی فرهنگی با ما، در این حوزهها سرمایهگذاری کنند و چه بسا در این حوزه نیز سرمایهگذاری خارجی صورت گرفته است؛ اما برخیها لزوما به دنبال مجوز سرمایهگذاری خارجی از مرکز خدمات سرمایهگذاری استان نیستند.
فرصتی به نام گردشگری سلامت
گردشگری سلامت هم یکی دیگر از حوزههایی است که جذابیتهای ویژهای برای سرمایهگذار خارجی دارد؛ زیرا 25 میلیون زائر داخلی و خارجی که سالانه (قبل از شیوع کرونا) به مشهد سفر میکردند، معمولا در کنار زیارت، از خدمات حوزه سلامت هم استفاده میکردند. نکته اینکه، هزینههای درمانی در ایران برای گردشگران خارجی به مراتب از کشورشان کمتر است و علاوه بر این، به دلیل وجود کادر حرفهای و بیمارستانهای تخصصی و فوق تخصصی در حوزههای مختلف، اتباع خارجی به دریافت خدمات درمانیشان در مشهد ترغیب میشوند.
خیاط دراینباره اظهار میکند: در بخش گردشگری سلامت فرصتهایی تعریف شده و بستر بکری برای جذب سرمایهگذار خارجی در زمینههای مختلفی چون: ساخت هتل- بیمارستانها، مراکز درمانی مختلف، تورهای گردشگری سلامت و... وجود دارد. هماکنون چند آژانس خارجی در سطح مشهد در این زمینه فعالیت دارند. همچنین، بسیاری از هتلها در اختیار شیعیان کشورهای عربستان، کویت، قطر، بحرین و... است و به صورت چارتر فعالیت دارند. این اتباع، مسافران را به مشهد میآورند و با اجاره کردن این هتلها، از یکسو خدمات زیارتی و سیاحتی و از سوی دیگر خدمات درمانی به مسافران ارائه میکنند. لذا با توجه به وجود چندین بیمارستان تخصصی در مشهد در حوزه گردشگری سلامت نیز ظرفیت سرمایهگذار خارجی بسیار زیاد است.
افزایش پروژههای سرمایهگذاری خارجی در بهار امسال
مدیر مرکز خدمات سرمایهگذاری خراسان رضوی با بیان اینکه پروژههای سرمایهگذاری خارجی در بهار امسال نسبت به مدت مشابه پارسال از نظر تعداد و رقم روندی صعودی داشته، میگوید: در حال حاضر 15 طرح مصوب و 25 طرح ارسالی به هیات سرمایهگذاری خارجی کشور داریم که در حال کار مطالعاتی است.
خیاط میافزاید: براساس قانون تشویق و حمایت از سرمایهگذاری خارجی در هر حوزهای که بخش خصوصی ایرانی میتواند سرمایهگذاری کند، سرمایهگذاری خارجی هم مجاز به انجام این کار است؛ لذا مانعی از نظر قانونی برای سرمایهگذار خارجی وجود ندارد؛ اما بوروکراسیهای اداری دست و پاگیر، یکی از موانعی است که بر سر راه کلیه سرمایهگذاران داخلی و خارجی وجود دارد و باید برای آن تدبیری اندیشید.
ضرورت تسهیل سرمایهگذاری و جلوگیری از فرار سرمایهگذاران
طبق آنچه در این گزارش از زبان مسئولان و کارشناسان حوزه سرمایهگذاری و گردشگری عنوان شد، خراسان رضوی یکی از پرجاذبهترین استانها برای سرمایهگذاری در بخش گردشگری هم برای ایرانیان و هم خارجیهاست؛ اما نکته مهم، استفاده از این ظرفیتها برای رشد اقتصادی و اشتغالزایی در استان است. این مهم در گرو تسهیل روند سرمایهگذاری و برداشتن موانع از پیش روی متقاضیان این حوزه است. بروکراسی طولانی و فرایندهای دستوپاگیر جذب سرمایه، اثری نخواهد داشت جز فراری دادن سرمایهگذاران از این خطه و بهره نبردن از موقعیت ویژه مشهد و خراسان رضوی در بخش گردشگری.
| چرا تنها کاندیدای اتاق مشهد رای نیاورد؟ |
|---|
| رونمایی از کلید دار جدید اتاق مشهد |
| ترمز تورم مسکن در مشهد |
| موانع بزرگ مبادلات مهندسی |
| فرصت رونق هتلهای مشهد |
پیام شما با موفقیت ارسال شد .