کمبود نهاده‌های دامی و آثار سوء آن در آینده

۱ شهریور ۱۴۰۰ کد خبر : 2738
استاد گروه علوم دامي دانشكده كشاورزي دانشگاه فردوسي مشهد حدود ۷۰درصد از هزینه تمام‌شده تولید محصولات پروتئینی مربوط به خوراک دام است. از طرفی، بخش قابل توجهی از مواد دانه‌ای برای تولید پروتئین حیوانی در کشور از محل واردات تامین ‌می‌شود که محدودیت در تامین مواد اولیه، انگیزه و توان تولید را کاهش ‌می‌دهد. نوسانات ارز، مشکلات حمل‌‌ونقل و به تبع آن انباشت نهاده‌های دام و طیور در بنادر جنوب کشور، گرانی نهاده‌ها و افزایش هزینه‌های جانبی، تنها بخشی از عواملی است که در کنار مساله تحریم و تبعات منفی آن  بر واردات نهاده‌ها، صنعت پرورش دام و طیور کشور را تحت تاثیر قرار داده است.

 

در این میان، بروز پدیده خشکسالی نیز موجب تشدید این بحران شده است؛ بهطوری که در سال جاری میلیون‌ها راس دام سهمی از علوفه مراتع ندارند و باید به صورت دستی تغذیه شوند. این مساله باعث افزایش مشکلات و هزینههای دامداران سنتی شده است. از سوی دیگر، بخشی از نهاده‌ها همچون جو و ذرت قابل ذخیرهسازی استراتژیک و تامین است؛ اما علوفه‌هایی مانند کاه، یونجه و ذرت علوفه‌ای که در فصل تولید می‌شوند، باید در بازه زمانی کوتاه توسط دامدار تامین و در طول سال استفاده شود.  

کمبود علوفه بر اثر خشکسالی و افزایش قیمت نهاده‌ها و هزینه‌های پرورش دام، بسیاری از دامداران را ملزم به کشتار دام مولد خود کرده است؛ بهطوری که تنها در کشتارگاه صنعتی مشهد در اردیبهشت 1400 از مجموع کشتار انجام شده، 6/11درصد را دام سبک مولد و 44درصد را گاوهای شیرده تشکیل داده است.  

بنا به گزارش سازمان آمار ایران جمعیت دام (گاو و گوساله) کشور در سال 1399 حدود پنج میلیون و 630 هزار راس بوده است که کمبود نهاده منجر به کشتار دام مولد و گوسالههای آنها خواهد شد و این مهم به زنجیره تولید پروتئین (شیر و گوشت) آسیب جدی وارد خواهد کرد و به طور مستقیم و غیرمستقیم باعث بیکار شدن افراد شاغل در صنعت دامپروری و صنایع وابسته به آن از جمله کارخانههای خوراک دام و لبنیات خواهد شد. 

در نهایت، با کم شدن تعداد دام مولد و نیاز مبرم مردم به پروتئین حیوانی، در صورت بی‌توجهی به تامین نهادههای دامی، کشور با بحرانی جدی مواجه خواهد شد که منجر به واردات گوشت و شیرخشک برای تامین لبنیات میشود. 

در راستای مدیریت وضع موجود میتوان مواردی چون تامین نهاده، تامین نقدینگی برای دامدار، حمایت از تولید پیوسته (شیر و تخم مرغ) و خرید تضمینی محصولات توسط سازمانهای متولی امر را مدنظر قرار داد. جلوگیری از خامفروشی (خاممصرفی) نهاده‌های دامی یکی دیگر از راهکارهایی است که باعث کاهش افت و ضایعات کمتری خواهد شد. در تمام کشورهای توسعهیافته نیز تولید خوراک در کارخانجات انجام می‌شود و سهم تولید در مزارع بسیار کم است. در این کشورها کارخانجات تولید خوراک را اولویتبندی کرده و آن دسته از کارخانجات که بازده کمی داشتند را اصلاح یا حذف می‌کنند. بنابراین با توجه به نظارتهای مستمر و بالا بودن کیفیت خوراک، هزینه تولید در این کشورها کاهش مییابد. 

کیفیت نهادهها در زمان مصرف حائز اهمیت بوده ولیکن برای دامداران این امکان وجود ندارد که در زمان تحویل نهاده کیفیت آن را ارزیابی کنند؛ اما کارخانجات خوراک دام مجهز به آزمایشگاه کنترل کیفی هستند و کیفیت نهادهها را بررسی می‌کنند. لذا با فرآوری خوراک مناسب صنعتی نه تنها میتوان تولید را حفظ کرد بلکه در جهت افزایش بازدهی و عدم وابستگی کمتر نیز موثر بود. 

 

 

دنیای اقتصاد خراسان آخرین ویرایش : ۱ شهریور ۱۴۰۰, ۱۶:۲۶


نظر سنجی دنیای اقتصاد

اخبار تصویری

پیشخوان خبر

یادداشت ها