رانندگان ایرانی، چشم به راه ثباتِ افغانستان

البته در گذشته، بارها توقف‌های 10-15 روزه برای کامیون‌ها در مرز اتفاق می‌افتاد؛ دلایل آن هم از نبود زیرساخت‌هایی همچون باسکول و دستگاه «ایکس‌ری» در گمرک افغانستان گرفته تا تفاوت ساعات کاری گمرکات ایران و افغانستان در دو طرف مرز، شلوغی‌های مربوط به ایامی چون عید فطر و عید نوروز، حوادثی همچون آتش‌سوزی در مرز اسلام‌قلعه و... بود؛ اما اینبار قصه متفاوت است؛ آنطور که رانندگان ایرانی می‌گویند به دلیل انجام تست‌های کرونا از رانندگان افغانستانی در مرز دوغارون، کامیون‌های ایرانی در صف طولانی انتظار پشت مرز و در خاک افغانستان می‌مانند.

از طرفی، ساعت فعالیت اداری مرز افغانستان که تا پیش از تسلط طالبان بر نقاط مرزی و چند ماهی بهبود یافته و از 8 صبح تا 22 بود، به ساعت 8 تا 16 تغییر کرده است و این امر هم مزید بر علت شده و موجب توقف طولانی کامیون‌های ایرانی شده است.

مشکل دیگری که مطرح می‌شود این است که به علت ناامنی در مرز افغانستان، طالبان اجازه حضور رانندگان ایرانی را در مرز نمی‌دهند و بسیاری از راننده‌ها مجبورند شب هنگام به تایباد بازگردند و مجدداً هر روز به مرز مراجعه کنند؛ به این امید که نوبتشان برسد و اجازه ورود به مرز ایران را داشته باشند.  

مشکلات رانندگان ایرانی معطل مانده در مرز افغانستان

غلامرضا معصومی، یکی از کامیون‌‎داران ایرانی است که از این توقف‌ها بسیار گلایه‌مند است؛ او می‌گوید: ماشین من یک هفته است که پشت مرز خالی مانده و در صف کامیون‌های خالی معطل ورود به مرز ایران است. نکته اینکه چون افغانستان دچار ناامنی است، نیروهای طالبان عصر هر روز ما را از توقف‌گاه کامیون‌ها خارج می‌کنند و اعلام می‌کنند که در مسجد گمرک اسلام‌قلعه بمانیم؛ اما به خاطر شرایط مربوط به شیوع کرونا کسی جرات این را ندارد که در محیط مسجد بین صدها نفر بماند. به همین دلیل هر روز صبح به مرز و نزد کامیون می‌رویم و شب هنگام به تایباد بازمی‌گردیم.

به گزارش ترابرد، به گفته برخی رانندگان ایرانی حوزه ترانزیت، هم‌اکنون 300 دستگاه کامیون ایرانی در مرز افغانستان معطل ورود به ایران هستند و دلیل اصلی بروز این مشکل، انجام تست‌های کرونا از رانندگان افغان در مرز دوغارون است. به خاطر انجام این تست‌ها، هر ماشین افغان 20 تا 25 دقیقه در مرز ایران متوقف می‌شود تا تست داده و پاسخ آن برسد و سپس، دستور حرکت به آن داده شود. این موضوع باعث معطلی زیاد رانندگان ایرانی در مرز افغانستان شده است. این در حالی است که افغانستانی‌ها برای وارد شدن کامیون‌های ایرانی به مرزشان چنین تستی نمی‌گیرند و روزانه 300 تا 400 دستگاه کامیون از ایران وارد خاک این کشور می‌شود؛ البته قبل از حکومت طالبان، دولت افغانستان این تست را انجام می‌داد. در آن زمان، ایران برای انجام تست از رانندگان افغان 150هزار تومان دریافت می‌کرد و دولت افغانستان نیز از رانندگان ایرانی 300 هزار تومان می‌گرفت.

معصومی تاکید می‌کند: طرف افغانستانی هم‌اکنون مشکل چندانی برای خروج کامیون‌های ایرانی ندارد و اگر ایران کامیون‌های بیشتری را پذیرش کند، افغانستان روزانه 300 دستگاه را خارج می‌کند؛ اما هم‌اکنون روزانه تنها حدود 30 دستگاه کامیون وارد مرز ایران می‌شود. در حال حاضر 30 صف کامیون در مرز افغانستان وجود دارد و در هر صف حداقل 15 ماشین ایرانی منتظر ورود به ایران هستند.

این راننده ترانزیت درباره راه حل رفع مشکل معطلی کامیون‌های ایرانی در مرز افغانستان می‌گوید: برای سرعت‌بخشی به تردد کامیون‌ها به آن سوی مرز، لازم است خط کامیون‌های ایرانی و افغان از یکدیگر جدا شود و تعداد ورودی‌های مرز ایران نیز افزایش یابد؛ اما متاسفانه افغانستانی‌ها درباره جداسازی خطوط راضی نمی‌شوند. نکته اینکه حتی اگر خط تردد کامیون‌ها در مرز افغانستان جدا نشود هم می‌توان با اختصاص بخشی از ساعت به تردد کامیون‌های ایرانی و ساعات بیشتر به تردد کامیون‌های افغان موضوع را حل کرد؛ به طور مثال، از 8 ساعت فعالیت اداری مرزی، 5 ساعت به تردد کامیون‌های افغان و 3 ساعت به خروج کامیون‌های ایرانی اختصاص یابد؛ در همان 3 ساعت 100 دستگاه کامیون ایرانی می‌تواند از مرز عبور کند؛ راننده‌های ایرانی هم موافق این امر هستند؛ اما باز هم طرف افغانستانی این موضوع را نمی‌پذیرد. در این زمینه نیازمند رایزنی مسوولان گمرک ایران با طرف افغان هستیم.

زیان یک تا دو میلیون تومانی به ازای هر روز توقف در مرز

به گفته رانندگان ترانزیت، هر روز توقف کامیون آنها پشت مرز، معادل یک تا دو میلیون تومان ضرر برای آنهاست؛ یعنی 10 روز توقف یا به اصطلاح آنها «خواب» کامیون، ضرری 20 تا 40 میلیون تومانی را برای آنان به دنبال دارد.

محمدی، یکی از رانندگان ترانزیت دراین‌باره می‌گوید: پیش از این توقف‌های طولانی‌مدت، یکبار در هفته سرویس تخلیه از بندرعباس به اسلام‌قلعه داشتیم؛ اما هم‌اکنون وضعیت به‌گونه ای است که در ماه تنها یک سرویس داشته‌ایم و به همین دلیل می‌توانم بگویم حدود 40 تا 50 میلیون تومان در هر ماه بابت این خواب کامیون در افغانستان ضرر می‌کنیم. از طرفی، در حال حاضر حدود 400 دستگاه کامیون در مرز افغانستان متوقف است که این تعداد می‌توانند بارهای داخلی را در کشور جابه‌جا کنند و شاید همین توقف‌ها یکی از دلایل به وجود آمدن مشکل کمبود کامیون در کشور است. این موضوع خودبه‌خود باعث افزایش نرخ کرایه‌ها برای شرکت‌ها هم می‌شود.

عبور یک کامیون ایرانی به ازای هر 15 کامیون افغان

فکور، یکی دیگر از کامیون‌دارانی است که هم‌اکنون دو دستگاه از خودروهای او در مرز افغانستان معطل مانده‌اند؛ او درباره این وضعیت می‌گوید: تقریبا 10 روز است که پشت مرز افغانستان معطل هستیم. از زمانی که طالبان در افغانستان تسلط یافته‌اند، در خروج از مرز به ازای هر یک کامیون ایرانی، 10 تا 15 کامیون افغان را به مرز ایران می‌فرستند و به همین دلیل روزانه ده‌ها دستگاه کامیون در صف جلوتر از ما قرار دارد.

وی با تایید اثرگذاری انجام تست کرونا در مرز ایران از رانندگان افغان بر تاخیر در ورود به مرز ایران، تاکید می‌کند: برای بهبود این وضعیت باید صف ماشین‌های ایرانی و افغان را جدا کنند؛ چون تست کرونا در مرز دوغارون فقط از رانندگان افغان صورت می‌گیرد. در گذشته به ازای هر 20 کامیون افغان که وارد خاک ایران می‌شد، حداقل 15 ماشین ایرانی هم وارد دوغارون می‌شد؛ اما هم اکنون این وضعیت بسیار نابرابر شده است. در گذشته تنها 3-4 شب پشت مرز معطل می‌ماندیم و اکنون 10 شب است که ماشین ما آن سوی مرز خوابیده است.

فکور خاطرنشان می‌کند: از زمان روی کار آمدن طالبان ساعت کاری مرز اسلام‌قلعه کاهش یافته است؛ از طرفی، تا ساعت 10ونیم صبح جمعه هم مرز باز نشد و فعالیت گمرکی را شروع نکردند؛ این در حالی است که در گذشته مرز افغانستان از 8 صبح کار را آغاز می‌کرد و دست کم تا ساعت 5 و 6 عصر جمعه کار می‌کردند و حتی با رایزنی فرماندار و استاندار، گاهی تا ساعت 10 شب نیز مرز افغانستان برای عبور کامیون‌های ایرانی فعال بود.

فرماندار تایباد: پیگیر توقف‌ها هستیم

در حالی که راننده‌های ترانزیت ایرانی که بیشتر آنها اهل شهرستان تایباد هستند، از توقف‌های طولانی‌مدت برای ورود به ایران در مرز افغانستان خبر داده و اعلام کرده‌اند بین 20 تا 30 روز گذشته شاهد این وضعیت هستند، فرماندار تایباد هفته پیش گفته این موضوع در حد شنیده‌ها بوده و پیگیر بررسی و صحت و سقم خبر است.

محسن سیاح در پاسخ به اینکه انجام تست کرونا باعث کاهش سرعت ورود کامیون‌ها به مرز دوغارون می‌شود یا خیر، تصریح می‌کند: در بازدیدی که از مرز داشتم، مشاهده کردم انجام تست کرونا از رانندگان توقفی برای ناوگان به همراه ندارد. ضمن اینکه در این زمینه باید موضوع سلامت مردم را درنظر بگیریم و نمی‌توان گفت کنترل و مراقبتی نباشد. ما باید پاسخگوی همه مردم باشیم و لازم است کنترل و تست کرونا از رانندگان انجام شود. انجام این کار را در چند نقطه درنظر گرفتیم تا سرعت کار افزایش یابد.

فرماندار تایباد با اشاره به بهسازی مسیر مرزی بین ایران و افغانستان و تاثیر آن در بهبود تردد ناوگان ترانزیتی هم می‌گوید: مسیری بین گمرک ایران و افغانستان داشتیم که برای هر دو کشور مسیری اقتصادی به شمار می‌رفت. وضعیت این مسیر به اندازه یک جاده مرزی نبود و با پیگیری‌هایی که انجام شد، جاده آسفالت و تردد تسهیل شده است.

سیاح درباره کاهش ساعت فعالیت مرزی افغانستان هم اذعان می‌کند: برای افزایش دوباره ساعت کاری مرز افغانستان تلاش می‌کنیم اما نمی‌توانم درباره تحقق این امر پیش‌گویی کنم.

گمرک: ایران مشکلی در پذیرش کامیون از سمت افغانستان ندارد

رانندگان ترانزیت معطل مانده در مرز افغانستان از کندی ترددها برای خروج از افغانستان و ورود به مرز دوغارون می گویند و درخواست حل این موضوع از سوی مسوولان ایران و افزایش میزان پذیرش کامیون‌ها در مرز کشورمان را دارند؛ اما ناظر گمرکات خراسان رضوی می‌گوید که مشکلی در پذیرش کامیون‌ها از مرز افغانستان نداریم.

امید جهانخواه تصریح می‌کند: هر تعداد ماشین از سمت افغانستان به مرز ایران وارد شود، ما پذیرش می‌کنیم و مشکلی نداریم؛ اما نکته اینجاست که ظاهرا از آن سوی مرز با تاخیر کامیون‌ها را به ایران می‌فرستند. روز جمعه هم هیچ کامیونی از سوی افغانستان پذیرش نشد؛ اما مرز دوغارون حدود 170 دستگاه خودرو را از مرز مقابل پذیرش کرد.

ناظر گمرکات خراسان رضوی تاکید می‌کند: شرکت‌های حمل‌ونقل ایرانی باید مساله معطلی کامیون‌های ایرانی در مرز افغانستان را به صورت مکتوب اعلام کنند تا پیگیری‌ها انجام شود. اگر درخواست به صورت مکتوب به دست ما برسد، آماده انتقال موضوع به مرزبانی هستیم. وی درباره درخواست رانندگان ایرانی برای جداسازی صف کامیون‌های ایرانی و افغان در مرز افغانستان می‌گوید: قبل از حضور طالبان در اسلام‌قلعه، چندین جلسه درباره این موضوع داشتیم و برای مدتی هم خط کامیون‌های دو کشور از هم جدا شد و سرعت کار افزایش یافت؛ اما اکنون گزارشی درباره یکی شدن این خط ها به دست ما نرسیده است و از طرفی، چون موضوع مربوط به آن سوی مرز است، مرزبانی کشورمان باید برای ملاقات رسمی با طرف افغانستانی پیگیر شود.

به گفته جهانخواه، همه رانندگان در بدو ورود باید تست کرونا بدهند و در صورتی‌که کارت واکسیناسیون داشته باشند، باید از وزارت بهداشت پرسید که تا چه مدت بدون تست قابل پذیرش‌اند. وی تصریح می‌کند: احتمالا از کسانی تست گرفته می‌شود که کارت واکسیناسیون ندارند.

ناظر گمرکات خراسان رضوی درباره کاهش ساعت کاری در مرز افغانستان هم اذعان می‌کند: ساعت کاری مرز افغانستان کاهش یافته و فعالیت اداری در مرز این کشور تا ساعت 17:30 است. می‌توانیم در این باره هم رایزنی کنیم و در ملاقات مرزی تقاضای افزایش ساعت کاری را بدهیم. البته نباید این نکته را فراموش کرد که تغییراتی در افغانستان ایجاد شده است و باید کمی زمان بگذرد تا وضعیت دست کم مانند گذشته شود.

ملاقات مرزی، کلید حل مشکل معطلی‌ها

به گفته رانندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل، همه مشکلات موجود در مرز ایران و افغانستان از طریق دیپلماسی و ملاقات‌های مرزی قابل حل است؛ دولت ایران باید با طرف افغانستانی مذاکره کند تا روند عبور کامیون‌ها به سمت مرز ایران تسهیل شود؛ نکته مهم در این میان، وضعیت حکومت در افغانستان و ناآرامی‌های این کشور است؛ مسوولان می‌گویند ما هم قبول داریم که موضوع با ملاقات مرزی حل شدنی است؛ اما استقرار حکومت در افغانستان هنوز اتفاق نیفتاده است و باید منتظر تعیین تکلیف حاکمیت این کشور باشیم.